یکان علیا یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان یکانات بخش یامچی شهرستان مرند واقع شده‌است. این روستا مردمی مهمان پرست ومهربانی دارد.زبان مردم این روستا ترکی آذربایجانی و مذهبشان شیعه می‌باشد و ازشهرستان مرند 40کیلومتر فاصله دارد به دلیل سرسبز بودن دامنه قلعه کوه دراین روستا درماههای اردیبهشت وخرداد گردشگران زیادی  ازشهرهای اطراف به برای تفریح به اینجا می آیند

این روستا درسال 1390 دارای 303خانوار و 1156نفرجمعیت دارد شغل بیشترمردم این روستا دامداری وکشاورزی وقالی بافی می باشد .بدلیل کمبود آب کشاورزی بیشتر مردم این روستا به شهرهای بزرگ ازجمله ارومیه کوچ نموده اند که جمع ساکنین این روستا درارومیه به 16000نفر هم می رسد.

این روستا که یکی از بزرگترین روستاهای دهستان یکانات یامچی است از شمال به ارتفاعات ۶۰۰۰ متری ینگجه سادات، از غرب به یکان کهریز، از شمال شرقی به مرکید خرابه و از جنوب به ارتفاعات ۵۵۹۱ متری محدود می‌شود. جاده این روستا و بیشتر روستاهای یکانات به یامچی در مسیر سیلابهای فصلی قرار دارد. به این جهت پل احداثی دوام لازم را ندارد و این موجب قطع ارتباط این روستا با یامچی می‌شده‌است.

در جنوب شرقی یکان علیا گردنه گیروه وجود دارد که از این گردنه به یامچی راه وجود دارد. در همان نقطه، کوه قالا داغی قرار دارد که در موقع بارش باران، سیل از دره‌های آن جمع شدهو به طرف یکان کهریز و روستاهای پایین (مغولو و شامقلی) جاری شده و خسارات زیادی وارد می‌کند.

امروزه یکانات بیش از 20روستا را مالک می باشد. اسامی روستاهای محال یکانات عبارت است از: ((یوخاری یئکن, آشاغی یئکن, میغیلی, سدی, شامقلی(آشاغی و یوخاری), مئولی, اسکی کند, چات(چای)کسن, شوغئییب, کوردیئنجه, یارانمیش یئنجه, داغ یئنجه سی, خارابا مرکید, حاجی بالا اوباسی, گاوالان, امیرآوا, ایوم قویوسو, آغیار, سویودولو)).

طوایف یکانعلیا :

در این روستا 10 طایفه مهم وجود دارد که عبارتند از : ۱- شیخلو ۲- ولدلو ۳- گدیک لو ۴- همتلو ۵- خضرلو ۶- گیتانلو ۷- علیلو ۸-برگشادی ۹-اخوند لو 10- جوون لیک لو - نظري - حقي - نوري .